H διαθλαστική αυτονομία του εγώ

                                                    Η διαθλαστική αυτονομία του εγώ

...Η ουδετεροποίηση είναι πολύ κοντά στη διαθλαστική αυτονομία του εγώ. Προάγει μια μορφή ακινησίας και  συντελείται όσο ο άνθρωπος πλήττεται από την άγρια ταχύτητα κάποιου πολιτισμικού ανακρούσματος… 

…Ο άνθρωπος γεννιέται μ αυτόν τον πολιτισμικό τρόμο. Το γέλιο του βρέφους είναι φόβος γι` αυτό που παρατηρεί κι ενσωματώνει ταυτόχρονα με τις αισθήσεις του. Η ανάγκη της Μαντάμ Μποβαρύ για εραστές είναι σύμφυτο με τη συνδήλωση της απάθειας κι ας εκδηλώνεται αυτό με παραληρηματικό επεισόδιο όταν οι εραστές την εγκαταλείπουν. Είναι ο μόνος τρόπος  να οργανώσει την άμυνά της. Στον πίνακα του Holbein « the ambassadors» οργανώνουμε την άμυνά μας όταν απευθείας χειριζόμαστε μια παραμορφωμένη εικόνα. Το σώμα μας υποδεικνύει ένα δεύτερο σώμα πολύ κοντά σ αυτό που παρατηρούμε. Την  απόσταση ανάμεσα στο σώμα μας και την αγριότητα κάποιου πολιτισμικού ανακρούσματος, τη μεσότητα δηλ. αυτής της αγριότητας την ονομάζω ουδετεροποίηση…

                                   

                                                         Χ.Β.

                                       «Φιλοσοφικές πραγματείες»

                                                                              Σε αναμονή

Αναμόρφωση και οριακή ένταση

Στα πλαίσια της σταθερής, πλέον, αφοσίωσής μου στη Φιλοσοφία συνεχίζω να ολοκληρώνω κάποια φιλοσοφικά δοκίμια που ελπίζω να εκδοθούν την επόμενη χρονιά.
Το τρίτο από αυτά έχει τον τίτλο "Αναμόρφωση και οριακή ένταση". (απόσπασμα)

Το αινιγματικό κρανίο στον πίνακα του  H. Ηolbein " The ambassadors"
" δείγμα "αναμόρφωσης" δηλαδή παραμορφωμένης προβολής ή προοπτικής ενός αντικειμένου απαιτεί απ το θεατή να βρεθεί σ ένα συγκεκριμένο πλεονεκτικό σημείο για να μπορεί να αποκαλύψει το σχήμα που λανθάνει.
Αυτό το 'πλεονεκτικό΄σημείο που μπορεί να ονομάζεται καθηλωτικός εκτοπισμός λειτουργεί πολύσημα και διασταλτικά. Εδώ, δημιουργείται και προάγεται το αίσθημα της οριακής έντασης που διέπει την προσπάθεια να πετύχουμε τη βίωση της επαφής ανάμεσα στην αντίσταση του περιορισμού της περατότητας και την ορμή προς το άπειρο. Αυτή η μορφή οριακής έντασης δημιουργεί μια μορφή αισθητικής αυθαιρεσίας που δικαιώνει την υποκειμενική μας κοσμιότητα ή αλλιώς τον άδηλο ναρκισσισμό μας...
                 

                                    Χ. Βλάχου

Η ηθική του τυχαίου

Η   ηθική   του τυχαίου

 Η ύλη και ο αντικειμενικός κόσμος θεωρείται ορμητήριο για τις εξελισσόμενες μορφές σκέψης, σύμφωνα με τον Μαρξ, αποκλείοντας κάθε συνειδητότητα που προέρχεται από κάποια Ιδέα.

Οι μορφές πάλης μέσα στον κοινωνικό ιστό αναδεικνύονται  πίσω από την καθαρή σκέψη του αγώνα μεταφρασμένο σε μη διαυγή κατάσταση  δράσης και  σκέψης.

Πολλά θεωρήματα και οικονομικοί δείκτες παλεύουν για την ισορροπία έως ότου κάποιος τυχαίος παράγοντας διασαλεύει τις οικονομικές προθέσεις. Για παράδειγμα.

Το θεώρημα της αράχνης  ασκεί στην οικονομία μια πολύτιμη ιδιαιτερότητα ως προς την τιμή ισορροπίας των εμπορευμάτων.

Οι δείκτες που μεταβάλλονται όπως ο χρόνος και η ποσότητα

απεικονίζονται στις αλγεβρικές παραστάσεις και επαναπροσδιορίζουν τον άτακτο και ευμετάβολο μηχανισμό της οικονομίας.

 Οι συνθήκες ανατροφοδότησης της διάστασης χρόνου-απαίτησης δεν είναι φιλικές ως προς τη συνοχή τους.  Όσο περνά ο χρόνος  οι απαιτήσεις μεγεθύνονται,  τα οικονομικά μεγέθη αλλοτριώνουν τη σχέση μας με τα μέσα παραγωγής,  η ακαθόριστη δύναμη που προετοιμάζει την ετοιμότητα να γίνει πραγμάτωση εμπλέκει την πολιτική διάστασή μας με  μια υπερτροφικά ατομική διάσταση. Ένας συμπαγής χώρος διερεύνησης του εαυτού και του άλλου απορυθμίζεται.

 Ικανότερος, όποιος στο τυχαίο προωθήσει την έκτακτη ομολογία του για την  ανάγνωση της σκέψης του.

Στο τυχαίο αναγνωρίζουμε τη φύση των αλλαγών μας ή την αλλαγή της φύσης μας. Σαν από καιρό η ανομολόγητη  σύγκρουση απομόνωσης και έκθεσης του αρεστού αποφασίζει τη διάστασή της.

Σε μια χώρα που δεν μπορεί να αλλάξει την πορεία των οικονομικών μεγεθών (δεδομένου πως οι ανάσες της ρυθμίζονται από το οξυγόνο ροής της «καθαγιαζούσης ευρωπαϊκής ένωσης», είναι ευφυές να αλλάζει τις “ ποιοτικές”, όπως τις ονομάζει,  παραμέτρους  σε όποιον  κλάδο απαιτεί αναμόρφωση. Το τυχαίο, συχνά  εξευμενίζει τους έκπτωτους στόχους.

                                                               Βλάχου Χρύσα

Oντολογική πραγμάτωση μέσω των σχέσεων;

Στο βιβλίο  "Κουτσό", ο JULIO KORTAZAR, γράφει

"....και τι σημαίνει να ζεις με διαφορετικό τρόπο; σκέφτηκε ο Ολιβέιρα, ίσως να ζεις παράλογα και να τελειώνουμε με το παράλογο, να συσπειρώνεσαι στον εαυτό σου με τόση βιαιότητα που η εκτίναξη του ελατηρίου σε ρίχνει στην αγκαλιά του άλλου. Ναι, ίσως ο έρωτας, αλλά αυτή η otherness ( αλλοτριότητα) διαρκεί για εμάς όσο και η γυναίκα που αγαπάμε και επιπλέον μόνο σε ο, τι την αφορά. Κατά βάθος δεν υπάρχει otherness, μόλις μια ευχάριστη  togetherness (συντροφικότητα). Βέβαια είναι κι αυτό κάτι...." Ο έρωτας, μια οντολογοποιούσα τελετουργία που χαρίζει την ύπαρξη. Και γι' αυτό το λόγο σκεφτόταν τώρα εκείνο που θα έπρεπε να είχε σκεφτεί ίσως από την αρχή. εφόσον δεν είσαι κάτοχος του εαυτού σου δεν μπορείς να κατέχεις τον άλλο, και ποιος κατέχει τον εαυτό του πραγματικά; Ποιος επέστρεψε από τον εαυτό του, από την απόλυτη μοναξιά που σημαίνει να μην μπορείς να υπολογίζεις
στην ίδια σου τη συντροφιά, αλλά να είσαι αναγκασμένος να πας στον κινηματογράφο, στο μπουρδέλο ή στο σπίτι των φίλων σου ή να αφοσιωθείς σ'ένα συναρπαστικό επάγγελμα ή στον γάμο σου για να είσαι τουλάχιστον μόνος -ανάμεσα-στους άλλους; έτσι με τρόπο παράδοξο η υπέρτατη μοναξιά οδηγεί στον υπέρτατο συναγελασμό, στη μεγάλη αυταπάτη της συντροφιάς των άλλων, στο μοναχικό άνθρωπο μέσα σε μια αίθουσα γεμάτη καθρέφτες και αντηχήσεις...




J. Kortazar
Γεννήθηκε το 1914 στις Βρυξέλλες και μεγάλωσε στην Αργεντινή. Από το έργο του απουσιάζουν σχεδόν  παντελώς το μπαρόκ και ο μαγικός ρεαλισμός ενώ αφομοιώνει μ'έναν τελείως φυσικό τρόπο τις ανανεωτικές τεχνικές  του σύγχρονου μυθιστορήματος, συνδυάζοντας τη δημιουργική φαντασία με το ρεαλισμό.

O πόλεμος, μέσα μας

                                                                          της Χρύσας Βλάχου



Θα 'θελα να προσεγγίσω το θέμα του πολέμου βάσει μιας παραμόρφωσης που παρουσιάζει η μανία του "υπερεγώ" και η εγγενής επιθετικότητα.
Το πάθος της εσωτερικότητας του καθενός που αναλαμβάνει να "σώσει"μια κατάσταση εμπεριέχει την ένταση της υποκειμενικότητάς του. Πόσο μεροληπτικό είναι, όμως, το υποκειμενικό και πόσο βαθύ το χάος της σχέσης ανάμεσα στο καλό και το κακό; Οι τρέχουσες εξελίξεις δυναμιτίζουν δύο πόλους μετάβασης από την πράξη στην οδύνη και από την οδύνη στο τέλος του νοήματος. Δεν είναι λίγες οι φορές που στην ιστορία δόθηκε διαφορετικό νόημα στις συρράξεις, στις συνθήκες, στις εξεγέρσεις, στους εμφυλίους. Και για όλα αυτά υπήρχε πάντα ένας ή πολλοί λόγοι.Η ανάγκη να υπάρξει "φωνή" ως ένδειξη δε σημαίνει ότι μπορεί να υπάρξει ως "σημασιολογική υπόσταση", κάτι που προϋποθέτει μαζική απελευθέρωση βιωμάτων.Η μανία του "υπερεγώ"καταδικάζει την αμφίδρομη επικοινωνία σ'ένα περιβάλλον που το σώμα του καταργείται την ώρα που παράγεται. Χάνεται η ιδεατότητα του σημείου 0. Ο πόλεμος, μέσα μας κινητοποιεί τις πιο ναρκισσιστικές καταβολές μας. Την εγγενή μας επιθετικότητα... Στο νου μου έρχονται οι στίχοι του ποιητή...
"Μέρες της εβδομάδας".
Όταν, τέλος, βγήκα απ'την πόρτα,
 τρεις πόλεμοι είχαν κιόλας τελειώσει,
η μικρή πάροδος ταξίδευε σ΄έναν ωκεανό από χαρτιά,
 βίδες, στουπιά, τηλέφωνα-γιατί το πρόβλημα, φίλοι μου,
 δεν είναι να σώσεις τον κόσμο,
 αλλά να τον σώσεις την ερχόμενη Πέμπτη.
                                 Τάσος Λειβαδίτης

Ο ΙΔΕΟΧΩΡΟΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ Ο

                                       

                                       ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ  ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑΣ
                                                                               Της Χρύσας Βλάχου

Ο  ΙΔΕΟΧΩΡΟΣ  ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ  0

(κόμπος, κύκλος ή αντικαθρέφτισμα);

...Τρεις συμβολισμοί που δεν είναι καθόλου ασύνδετοι με εκείνο που η Ν. Loraux  φανερώνει στο βιβλίο της «βίαιοι θάνατοι γυναικών στην αρχαία τραγωδία».

Σε κάποιο σημείο αναφέρει πως ο ποθητός θάνατος για τις γυναίκες είναι ή με θηλιά ή με ξίφος.

·        Η θηλιά, που  σχηματίζει  κύκλο, το σημείο 0, αδιέξοδος, κόμπος, φορέας εκδίκησης, μινιμαλιστικά συρρικνωμένο που μπορεί όμως να γίνει  κύκλος, πλανήτης,  φως, ήλιος, αλλά μπορεί  να γίνει και μονάδα που περικλείει χιλιάδες υποστάσεις.

·        Το ξίφος, (παραπάνω αναφέρθηκα στο αντικαθρέφτισμα και στη λειτουργία του) που η επιφάνειά του είναι λεία και αντανακλαστική, μας θανατώνει αλλά την ίδια στιγμή εκεί καθρεφτίζεται ο εαυτός μας. Τον βλέπουμε ,τον αναγνωρίζουμε και αντί να τον μεταφέρουμε στο σημείο  α΄ , παθητικά μένουμε εκεί, χωρίς να επιζητούμε την αυτοφανέρωσή μας.

Γι αυτό λοιπόν τα σημεία α', β',γ',  είναι μια αισιόδοξη διαδικασία φανέρωσης φτάνοντας εκεί μόνο κατόπιν ενεργειών και απόφαση για δράση.

Ας αναπροσδιορίσουμε το σημείο 0. Είναι σημείο συρρίκνωσης, είναι αρχή, εξουσιαστική απώλεια, ρυθμός ρεσιτατίβου, δέηση. Συγχρόνως

είναι  ολοκλήρωση, παλμός, ενάργεια αντίστροφης κίνησης.

Για να φτάσει κανείς στο σημείο 0 (αδιέξοδος), σημαίνει ότι έχει υποστεί μια πορεία απαγορεύσεων, είτε ενδεικτικά λανθάνουσα, είτε παρα-σηματοδοτικά  φανερή. Η απαγόρευση προκαλεί ενοχές.

Ελλοχεύει σε ανθρώπους αμοιβάδες, όπου  οι εσοχές διευκολύνουν την τάση για κάθε είδους φοβία, για κάθε συστολική κίνηση.

Η κοινωνική απαγόρευση συντελείται σε έναν κώδικα επικοινωνίας ετερο- σύστατο και γι αυτό άκαιρα διαλυόμενο.

Μοιάζουμε να μηρυκάζουμε τον αέρα που μας προσφέρεται εξαπολύοντας  αέρα περισσότερο πολτοποιημένο, αφού σ’ αυτόν προστέθηκε και η ναυτία, προερχόμενη από τις χιλιάδες φιλοφρονήσεις προς τον εαυτό μας τον ίδιο, από την ψεύτικη στάση μας, από την κάθε λογής υποκρισία .

Αυτή μας η στάση οδηγεί στην τέλεια αποσύνθεση του εσωτερικού μας εγώ , αναγείροντας μέσα μας λεκτικές και ιδεολογικές οργανώσεις χάρτινου υποστυλώματος.

Εκεί, το νέο οικοδόμημα ονομάζεται ψευδαίσθηση...

       { Το κείμενο αποτελεί προσέγγιση στο θέμα της πολιτικής αποσύνθεσης

        των ημερών μας.}

Η " υποφορά "των αντικειμένων.

Είναι φορές που τα αντικείμενα δικαιούνται τη σιωπή τους. Διενεργείται ένας ευλαβικός τρόπος:
Να θέλουμε να τα ξεβολεύουμε. Θεωρούμε πως η λεκτική μανία μας τα βγάζει από την απομόνωσή τους, τα φέρνει στο φως. Δεν γνωρίζουμε ότι  η δική μας ορμητικότητα ανασυντάσσει  τη σχέση μας με  τον κόσμο.Ούτε πως ηλικιώνεται το κάθε τι μέσα από το βλέμμα μας. Η σχέση, αμφίδρομη. Το παλιό ερειπωμένο σπίτι στάζει φως από τον ορίζοντα που το διατρέχει.  Το σώμα μας στάζει ευθύνη για τη στιγμή που συντάσσεται με την ορμή της κατάφασης. Κατάφαση. Όχι βεβαιότητα.
Γιατί όπως γράφει ο Σάρτρ :" ώστε λοιπόν αυτή είναι η Ναυτία:αυτή η εκτυφλωτική βεβαιότητα; Πόσο έσπαζα το κεφάλι μου....ξέρω ότι ο κόσμος υπάρχει. Αυτό είναι όλο. Όμως αυτό μου είναι αδιάφορο."  Χ. Β.

Η σημασία της διαίρεσης

Η διαφοροποίηση, η δήλωση του ατόμου, η υποδήλωση του συνόλου, στοιχεία μηχανοποιημένης κοινωνίας, σημεία των καιρών. Αναμφισβήτητα το είδωλο προστατεύει τον ψυχισμό μας γι' αυτό ίσως και χωρίζουμε τα πράγματα στα δυο, στα τρία. Για να υπάρχουμε ανενόχλητοι.
Όμως, "μια σταγόνα και μια σταγόνα κάνει μια σταγόνα μεγαλύτερη, όχι δύο". Ταρκόφσκι από την ταινία "Νοσταλγία."                                                              Βλάχου Χρύσα

Συγκριτική ομορρυθμία

.......Ο Ζαρατούστρα απάντησε: " Γιατί τρομάζεις;Αυτό που συμβαίνει με το δέντρο, συμβαίνει και με τον άνθρωπο. Όσο περισσότερο ποθεί το ύψος και το φως, τόσο δυνατότερα βυθίζει τις ρίζες του στη γη, στο σκότος, στο βάθος, στο κακό"......
                                                                      σελ. 54 Φ. Νίτσε."Τάδε έφη Ζαρατούστρα".





Το λυγερό κι αναίμαχτο νερό ναν  το μιμείσαι
στην όποια σου την κίνηση στην κάθε σου χειρονομία
για να λαξεύεις έτσι την παιχνιδιάρα μας πραγματικότητα:
Την αχαλίνωτη ακινησία.

Τα δέντρα που τρομάζουν ολοτρόγυρα

τρέξε ναν τα προλάβεις απ' την καλοσύνη.
                                                                           Νίκος Καρούζος- Τα ποιήματα Α'





Ο καθένας φτιάχνει καυσόξυλα από το πεσμένο δέντρο.

Όταν ήμουν αγόρι μελετούσα το δέντρο Turkey- buzzard Ash.
Όμως τα μάτια μου δεν ήταν αρκετά μεγάλα για να το εντυπωσιάσουν.
Σαν καθρεδικός ναός σημάδευε την είσοδο
προς το λόφο των πεταλούδων
και την ορφανή από βασίλεια παιδικότητα.
Όμως μια μέρα, σαν να έκοβε το πόδι ενός ανθρώπου
ο Δήμαρχος διέταξε να κοπούν οι ρίζες του.
Κι έπεσε η ψηλή του σκιά. Οι άνθρωποι της πόλης ήρθαν
για να κόψουν τις φτερούγες του.
Ο καθένας φτιάχνει καυσόξυλα
από το πεσμένο δέντρο.
                                                                             Homero Aridjis - Ηλιακά και άλλα ποιήματα.

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ- Δημήτρη Χριστόπουλου

                                                          ΔΗΜΟΣΙΕΣ   ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι δεκαέξι ιστορίες του Δημήτρη Χριστόπουλου είναι γραμμένες αριστοτεχνικά, τηρώντας ένα «εικαστικό moto»- ένας τοίχος αδιόρατος, πίσω από κάθε ιστορία με γκράφιτι στίχους, μηνύματα και αξίες που λειτουργούν συνεχώς σε όλο το έργο- :το παράλογο της «δομικής βίας», η αλλοτρίωση του ανθρώπου σε σχέση με την εργασία του, η ματαιοδοξία, η αγωνία για την επιβίωση… κι ένα  «ατμοσφαιρικό moto»,- μια σύντομη φράση, συχνά επαναλαμβανόμενη σαν κινούμενο σκηνικό με τη λειτουργία της κάθαρσης -…η πρωινή υγρασία,…ένας υγρός αέρας φύσηξε,….ένα αεράκι δροσίζει… Οι φιγούρες των γυναικών σε όλες τις εκφάνσεις τους προάγουν ένα απίθανο μωσαϊκό χαρακτήρων κι ας είναι διακριτική η αναφορά τους συνεπικουρώντας ώστε οι ιστορίες του Δημήτρη να είναι «πολιτικές» στη βάση τους και «ανθρώπινες» στη διάνθισή τους.

                                                                                                      

                                                                                                             Βλάχου Χρύσα

                                             

                              24+2        ΙΛΙΑΔΙΚΕΣ     ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΕΙΣ

                                                      Κείμενο- μετάφραση

                                                       Πρόλογος- επίλογος

                                                     Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

                             σελ.21

                              

             ...........................................................................

            Πώς πάνω απ τις κορφές  ψηλού βουνού σπρώχνει

            ο κεραύνιος Δίας σύννεφο πυκνό, κι εκείνο υποχωρεί,

            αφήνοντας όλες οι βίγλες να φανούν, οι λαγκαδιές

            κι οι λόφοι, οπότε ανοίγει ο ουρανός, κι απέραντος

            ο αιθέρας φανερώνεται- παρόμοια οι Δαναοί τον όλεθρο

            απωθώντας της φωτιάς, πήραν για λίγο ανάσα, 

            όμως ο πόλεμος δεν έλεγε να πέσει.

δημόσιες ιστορίες

δημόσιες ιστορίες

Οι "δημόσιες ιστορίες" γεννήθηκαν σε δίσεκτους καιρούς, όταν έφτασε και γι’ αυτές το πλήρωμα του χρόνου.
Δεκαέξι ιστορίες που αποτυπώνουν καλειδοσκοπικά τα πολλαπλά πρόσωπα του δημόσιου βίου μας. Το αβγό του φιδιού, τον κοινωνικό αυτοματισμό, τη νεύρωση της επιτυχίας, το «ζύγισμα» των ανθρώπων, τον εργασιακό μεσαίωνα, τη φτώχεια που παράγει τυφλή βία, τις διαρκείς διαψεύσεις και ήττες των μαχόμενων ανθρώπων, την απεγνωσμένη αναζήτηση της αγάπης, το πείσμα για ζωή, τις «χωματερές» των ψυχών, τη νόθα ευημερία, τις μάταιες ανθρωποθυσίες, τις αυταπάτες και τη δύναμη της συνήθειας, την πληρωμή παλιών λογαριασμών, το αφόρητο αίσθημα της αδικίας.
Σ’ αυτό το σκηνικό οι ήρωες αντιδρούν άλλοτε παθητικά, άλλοτε δυναμικά, πάντως ανθρώπινα. Το φιλόξενο χέρι, η αλληλεγγύη της κοινότητας, η ανυπότακτη φυγή, η παρηγοριά της τέχνης ιχνογραφούν σκιρτήματα, αγωνίες, απόπειρες διαχείρισης μιας σκληρής και εν πολλοίς α-νόητης πραγματικότητας.

Προς το παρόν, το βιβλίο διατίθεται μέσω του www.bookz.gr ή 
http://eepurl.com/B3krT (Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΙΝΑΙ ΔΩΡΕΑΝ)

Από τον Σεπτέμβριο θα βρίσκεται και στα βιβλιοπωλεία.

            Αλλότριος κινδύνου

Ακουμπισμένη στο παραθύρι.

Σε πλανόδια εικόνα ομίχλης.

Στο πρόσωπο καύτρα υγρή.

Φυλλομετρώ –καιρού παρόντος-

ευέλικτα αριθμητικά.

Πρώτος, δεύτερος, τρίτος.

Καλύτερα μου κάθεται το έσχατος.

Συναυλίζονται :κρίση, ποινή, προδοσία.

Επιλέγω το θηλυκό ανάστημά τους.

Η προδοσία φαίνεται υψηλότερη.

Τι όμορφη που είναι! Με τα στρογγυλά φωνήεντα

Να την υποβαστάζουν.

Κι ένα δέλτα ευπροσήγορο.

Πραγματική κρεμάλα!

Δε βλέπω νάναι ενεργή.

Δεξιά κι αριστερά επιφωνήματα κρατούν

σε άνωση

τα αρρήτως πεπραγμένα.

Μετά φόβου σιγής…

             Βλάχου Χρύσα   « Εν ώρα λήθης»

                                             

Κρίκος ακέραιος

         



                         Πατρίδες  και παρτίδες.
                         Στο ίδιο χωνευτήρι παθών.
                         Η πρώτη να χάνεται από τη δεύτερη
                         και τούτη να ποντάρει στην πρώτη.

                         -Μια παρτίδα ακόμη-
                       
                          Με έντρομο ύφος ξυπνάς
                          από το λήθαργο μεσαζόντων ονείρων.
                          Αυτά, βέβαια, κερδίζουν διπλά.
                          Από την παραγωγή υποσχέσεων
                          και την κατανάλωση μύθων.

                          Και η παρτίδα σώζεται.
                          Ράθυμα κάποιοι σκορπούν τα χαρτιά.
                          Και η νύχτα με μαύρη δαντέλα, αποπνέει σιμά τους.

                          Και η πατρίδα πενθεί.
                          Έντρομοι κάποιοι συλλέγουν χαρτιά.
                          Αποτυπώματα νύχτας σε ορθάνοιχτη πόρτα.
 
                                                                              Βλάχου Χρύσα- " Εν ώρα λήθης"

" Παλαιολόγεια "

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων που διεξάγονται στο ιστορικό χώρο του Μυστρά ( στην ευρύτερη περιοχή της γενέτειράς μου), παραθέτω απόσπασμα από το ιστορικό μυθιστόρημα " Ο αυθέντης του Μορέως" του Α. Ρ. Ραγκαβή. Στις σελίδες του βιβλίου θα βρείτε στοιχεία εξεικόνισης, αναπαράστασης και σύνθεσης μιας εποχής. Επίσης στοιχεία που συνδυάζουν τον έρωτα με την πολιτική.

                                                                                                                      Βλάχου Χ.

Henri Tonnet

Ο Αυθέντης του Μωρέως (1850), ένα μεσαιωνικό ιστορικό μυθιστόρημα;

Οι ιστορίες του νεοελληνικού μυθιστορήματος δίνουν μεγάλη σημασία στον Αυθέντη του Μωρέως, έργο του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή, τότε καθηγητή Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, που δημοσιεύτηκε στον πρώτο τόμο του περιοδικού Πανδώρα από τον Ιούνιο ως το Νοέμβριο 1850.

Σύμφωνα με τον Απόστολο Σαχίνη, ο Αυθέντης του Μωρέως είναι ένα ιστορικό μεσαιωνικό μυθιστόρημα που μιμείται τον Ιβανόη του Ουώλτερ Σκοτ και είναι χαρακτηριστικό για όλη την ελληνική μυθιστορηματική παραγωγή από το 1834 ως το 1880. Όσο για τον Mario Vitti, στην Ιστορία του, επιδίδεται σε μια ιδεολογική ερμηνεία του έργου. Θεωρεί πως ο Αυθέντης εξυμνεί τις πιο ένδοξες ώρες της νεοελληνικής ιστορίας και εντάσσεται στην ιδεολογία της Μεγάλης Ιδέας. Σ’ αυτή την προοπτική θα έπρεπε να βρούμε εύκολα, ανάμεσα στους χαρακτήρες του βιβλίου, τους καλύτερους εκπροσώπους του ελληνικού πατριωτισμού.

Εδώ όμως τα πράγματα περιπλέκονται πολύ. Από πατριωτική άποψη, η θέση του βιβλίου, αν υπάρχει, δεν είναι καθόλου σαφής. Μπορεί κανείς να το καταλάβει στην ακόλουθη περίληψη της υπόθεσής του.

Μετά το 1204, ο γάλλος ιππότης Γοδοφρείδος Βιλλαρδουΐνος κατέκτησε την Πελοπόννησο για λογαριασμό του αρχηγού του, Γουλιέλμου Σαμπλίτη. Ο Σαμπλίτης όμως αναγκάζεται να γυρίσει στη Γαλλία για να διαδεχτεί τον αδελφό του στο θρόνο. Αφίνει πίσω του τον Γοδοφρείδο Βιλλαρδουΐνο ως Τοποτηρητή του Μοριά με τους εξής όρους : αν, ως το τέλος της χρονιάς, δεν έχει επιστρέψει ο Σαμπλίτης στην Πελοπόννησο ή δεν έχει στείλει κάποιον άλλον στη θέση του, Αυθέντης του Μωρέως θα παραμείνει ο Βιλλαρδουΐνος. Στη Γαλλία όμως ο ανιψιός του Σαμπλίτη, ο Ροβέρτος, πείθει το θείο του να του δώσει το φέουδο του Μοριά. Ο Βιλλαρδουΐνος ενημερώνεται γι’ αυτό και, χάρη σ’ έναν κατάσκοπό του που ακολουθεί τον Ροβέρτο, καταφέρνει να καθυστερήσει το ταξίδι του επίδοξου διαδόχου του με αποτέλεσμα ο Ροβέρτος να φτάσει εκπρόθεσμος και να χάσει τη θέση του Αυθέντη.

Αυτή η ιστορία, που αποτελεί την κυριότερη υπόθεση του βιβλίου, προέρχεται από μια ελληνική εμπνευσμένη από τους Γάλλους χρονογραφία, το Χρονικό του Μορέως. Για να εξελληνίσει το θέμα του, ο Ραγκαβής προσέθεσε άλλα στοιχεία ιστορικής προέλευσης αλλά με μυθιστορηματική επεξεργασία. Αυτά τα στοιχεία συνδυάζουν τον έρωτα με την πολιτική. Ο Πετραλείφας, ο πεθερός του Δεσπότη της Ηπείρου, βρίσκεται στην αυλή του Βιλλαρδουΐνου με σκοπό να παντρέψει την εγγονή του, τη χαριτωμένη Άννα Κομνηνή, με το γιο του Βιλλαρδουΐνου. Όταν ο Πετραλείφας μαθαίνει πως ο Μοριάς θα περιέλθει στον Ροβέρτο Σαμπλίτη, αλλάζει τα σχέδιά του, και προτείνει στο Ροβέρτο να πάρει γυναίκα την ΄Αννα. Εντούτοις Έλληνες πατριώτες, με αρχηγό τον Λέοντα Χαμάρετο, ετοιμάζουν μια εξέγερση του υπόδουλου πληθυσμού και ζητάνε από τον Πετραλείφα την υποστήριξη του Δεσπότη της Ηπείρου. Ο Βιλλαρδουΐνος ενημερώνεται για την ελληνική εξέγερση και τη συμμετοχή του Πετραλείφα σ’ αυτήν. Για να συμφιλιωθεί με το νικητή, ο Πετραλείφας δε διστάζει να προδώσει τον Χαμάρετο και τους Έλληνες επαναστάτες, δίνοντας στον Βιλλαρδουΐνο τον κατάλογο των συνωμοτών. Αλλά όλα τα σχέδια του πανούργου Πετραλείφα ναυαγούν. Ο γιος του Βιλλαρδουΐνου θα παντρευτεί την κόρη του αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Όσο για την Άννα Κομνηνή, θα ανακαλύψει πως ο ιππότης Γωλτιέρος, που ερωτοτροπούσε διακριτικά μ’ αυτή, είναι στην πραγματικότητα ο Γουλιέλμος Ντε Λα Ρος, ο κληρονόμος του Δουκάτου Αθηνών και Θηβών και θα τον παντρευτεί. Οι Έλληνες συνωμότες συλλαμβάνονται από τον Βιλλαρδουΐνο. Αυτός δείχνει τη μεγαλοψυχία του και τους συγχωρεί, ενώ εκείνοι τον αναγνωρίζουν Αυθέντη του Μωρέως. Ο Χαμάρετος όμως δε δέχεται ούτε τη συγχώρεση ούτε την ξενική εξουσία του Βιλλαρδουΐνου και αυτοκτονεί.

Πολιτεία και πολίτης

"Ότι αν είμαι στραβός και η πατρίδα μου είναι καλά, με θρέφει. Αν είναι η πατρίδα μου αχαμνά, δέκα μάτια νάχω στραβός θα να είμαι".
                                                                                                    Μακρυγιάννης

   

Από την ταχύτητα στη συστολή

 Όλα έχουν περιπέσει στη μαγεία των "fast". Η ταχύτητα έχει γίνει αναπόσπαστο στοιχείο της
καθημερινότητας με όλα τα επακόλουθα: Τάση απορρύθμισης, άγχος, ταχυκαρδίες, stress.
Στα χέρια μου έπεσε το βιβλίο του Μ. Κούντερα με τίτλο "Βραδύτητα". Αναφέρει: "Υπάρχει κρυφός σύνδεσμος μεταξύ βραδύτητας και μνήμης, μεταξύ ταχύτητας και λήθης. Ας πάρουμε μια όσο το δυνατόν πιο κοινότυπη κατάσταση : κάποιος περπατάει στο δρόμο. Ξαφνικά θέλει να θυμηθεί κάτι, αλλά του διαφεύγει η ανάμνηση. Εκείνη τη στιγμή, μηχανικά, επιβραδύνει το βήμα του. Αντιθέτως,
κάποιος που προσπαθεί να ξεχάσει ένα δυσάρεστο περιστατικό που έζησε πριν από λίγο, επιταχύνει εν αγνοία του το βάδισμά του, σαν να θέλει να απομακρυνθεί γρήγορα από κάτι, που χρονικά, βρίσκεται ακόμα πολύ κοντά του."
 Κάπως έτσι συμβαίνει στις μέρες μας  με τις κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις (θάλεγα εξαθλιώσεις).Όλα τα προβλήματα έρχονται πολύ κοντά μας. Η πρώτη μας αντίδραση είναι η οργή, η ορμητική συμπεριφορά, η λεκτική επίθεση. Ένα δεύτερο στάδιο είναι αυτό που η επιστήμη της ψυχολογίας ονομάζει "ψυχολογική αναδραστικότητα". Να εκτιμά κανείς τις απαγορεύσεις που του ασκούνται και τις προτάσεις που του επιβάλλονται.
 Ανάμεσα στην επίθεση και τη συστολή ο άνθρωπος ξεχνά την ταυτότητά του. Η εξουσία είναι εκείνη που τον υποχρεώνει να την αποκτήσει με σκοπό να τον ελέγχει  και η ίδια  την καταργεί για να μην έχει ο άνθρωπος πρόσωπο να αντιδρά.
                                                                                                                    Βλάχου Χρύσα

ΕΠΙΚΑΙΡΟ

                              Εργο των: Γκίλμπερτ και Τζόρτζ "Χείρες βοηθείας"

                               

"Μέγα βασίλειο εξουσιών  σε δένω στο κατώφλι νάβρεις  ψίχουλα πριν αναρριχηθείς βαθιά απ’ την αμφίκοιλη ταυτότητα, σκορπάς γάντια σε πενταδάχτυλους ανέμους, γίνεσαι κεραυνός, κόβεις το περιλαίμιο μαζί και τη φλέβα, ανθρώπων και σκύλων, ορθάνοιχτα μάτια στον τοίχο λαβωμένα, άνθρωπος εν ανθρώποις λιμάρει τη συνοχή, αερικά  ξύνουν τα ράμφη τους σε  κόκκινο παράθυρο, κοφτερά μαχαίρια στο συρτάρι, - το μέσο γίνεται μισητό- καίγεται πριν αφεθεί στην ποθητή χρησιμότητα. Τόσο εισχώρησε η ανταμοιβή που θέλει χειρουργικό κοπίδι σε άφατη γιορτή πνιγμένη σε ματαιότητες. Εναποθέτεις πακέτα συνδρομών σε  χάρτες λεκτικών  ασκήσεων, λέγεσαι εξουσία κι έχεις κόκκινο λειρί. Σε φοβίζει το χάραμα. Στα παπούτσια σου χωρούν νάρκες. Τραβάς το σύρμα κι ένα κοπάδι πουλιών  καβουρδίζεται στον αγέρα. "

                                                                                           Ανεκδοτη ποιητική αφήγηση της 

                                                                                                       Βλάχου Χρύσας